Dünya bazarında neftin qiymətinin noyabrın 9-da nisbətən aşağı düşməsinin əsas səbəbi Amerika Birləşmiş Ştatları (ABŞ) və İran arasında hərbi qarşıdurmanın səngiyə biləcəyi ilə bağlı gözləntilər, diplomatik danışıqların irəliləməsi və qlobal neft təchizatında mümkün artım perspektividir. Siyasi risklərin azalması investorların neft bazarına münasibətinə təsir göstərərək qiymətlərə aşağı istiqamətli təzyiq yaradıb.

Presedenttv.com xəbər verir ki, bu gün London birjasında “Brent” markalı neftin 1 barelinin qiyməti 97,48 dollara qədər geriləyib. Bu, əvvəlki göstərici ilə müqayisədə 84 sent və ya 0,85 faiz azalma deməkdir. Nyu-York birjasında isə ABŞ-nin WTI markalı xam neftinin qiyməti isə 32 sent və ya 0,35 faiz ucuzlaşaraq 90,51 dollar təşkil edib.

Neftin ucuzlaşmasına təsir edən başlıca amillərdən biri Vaşinqton və Tehran arasında diplomatik razılaşma əldə olunması ehtimalının artmasıdır ki, bu da ABŞ Prezidenti Donald Trampın Respublikaçılar partiyasının Konqresə aralıq seçkidə demokratlara uduzmasından irəli gəlir.

Donald Trampın İranla bağlı yeni hərbi zərbələrin endirilməsinin yüksək ehtimalla gündəmdə olmadığına dair açıqlaması bazarlarda müsbət siqnal kimi qəbul olunub. Tərəflər arasında danışıqların davam etməsi və münaqişənin diplomatik yolla həll edilə biləcəyi ehtimalı Yaxın Şərqdən neft tədarükünün uzun müddət pozulacağı ilə bağlı narahatlıqları qismən azaldıb. Çünki Hörmüz boğazı dünya enerji bazarının ən mühüm strateji nəqliyyat marşrutlarından biridir. Bu ərazidə hər hansı ciddi gərginlik neft daşımalarının məhdudlaşmasına və dünya bazarında qiymətlərin kəskin artmasına səbəb olur.

Qiymətlərin aşağı düşməsinə təsir göstərən digər mühüm amil dünya bazarında neft təklifinin tələbi üstələyə biləcəyi ilə bağlı proqnozlardır.

“JPMorgan” bankının analitiklərinin qiymətləndirməsinə görə, sentyabr ayında qlobal neft təklifi tələbi gündəlik 1,1 milyon barel, oktyabrda isə 1,4 milyon barel üstələyib. Yaxın Şərqdən neft tədarükünün bərpası və digər ölkələrdə hasilatın artması bu fərqin daha da genişlənməsinə səbəb ola bilər. Belə bir şəraitdə bazarda neft bolluğunun yaranması ehtimalı qiymətlərə əlavə təzyiq göstərir.

Bununla belə, Yaxın Şərqdə risklər tam aradan qalxmayıb. Hörmüz boğazı yaxınlığında gəmilərə hücumlarla bağlı məlumatlar neft daşımalarının təhlükəsizliyi məsələsini yenidən gündəmə gətirir. Bu isə qiymətlərin daha da aşağı düşməsinin qarşısını ala biləcək amillərdən biri hesab olunur.

Ekspertlərin diqqətində olan əsas məsələlər ABŞ-İran danışıqlarının nəticəsi, Hörmüz boğazında gəmiçilik təhlükəsizliyi, OPEC+ ölkələrinin hasilat siyasəti və qlobal iqtisadi fəallığın dinamikasıdır.

Əgər Yaxın Şərqdə gərginlik azalarsa və neft tədarükü əvvəlki səviyyəsinə qayıdarsa, dünya bazarında qiymətlərin aşağı istiqamətdə hərəkəti davam edə bilər. Əksinə, hərbi qarşıdurmanın yenidən genişlənməsi və neft daşımalarında ciddi fasilələrin yaranması qiymətlərin artmasına gətirib çıxara bilər.